Coğrafi Konum

Doğusunda Malatya şehir merkezi , güneyinde Yeşilyurt ve Doğanşehir ilçesi, batısında Kahramanmaraş iline bağlı Elbistan ilçesi, kuzeyinde Darende, Hekimhan ve Yazıhan ilçeleri bulunmaktadır.

İlçe, ova ve dağlık bir konumda kurulmuştur.   Başlıca  düzlükler  Erhaç  Düzü,  Arga  Düzü  ve  Ören  Düzü  adıyla  anılır.  Güneydoğu  Torosların  kollarından  Akçadağ  ve  Karadağ  önemli  yükseltilerdir.  Tohma  ve  Sultansuyu  ile  onların  kolları  durumundaki küçük  dereler  akarsularımızdır.  Önemli  yaylalarımız  Başyurt,  Şet,  Sarılar,  Sarıçiçek,  Kavurma

İlçeye karasal iklim hakimdir. Zaman  zaman  yaz  sıcaklıklarının  +40  dereceyi  aştığı,  kış  soğuklarının  -20  derecelerin  altına  indiği  nadir  de  olsa  görülür.

Gayet  güzel  havası  ve  suyu vardır.  Bu  durum  Osmanlı  "salname"lerinde de (Yıllıklar)  şöyle   belirtilmektedir:  "Merkez ve merkeze bağlı köy ve nahiyelerin su ve havasındaki güzellik, gelişmelerine elverişli ise de,  alanın  çok  dağlık  olması  gelişmesini  sekteye  uğratmaktadır."

Tarihi

Akçadağ'ın  Osmanlı  dönemindeki  adı  "Arga"dır.  Arga  kelimesi  Bilge  Umar’ın  “Türkiye’deki  tarihsel  Adlar”  kitabındaki  bilgilere  göre  “Arga”  Luvi  kökenli  bir  kelime  olup,  “Yukarı,  yüksek,  sınır,  ışıldayan,  parıldayan,  ışıltı,  parıltı,  ak,  gümüş (parlak)  anlamlarına  gelmektedir.  (Luviler  Hititleri  oluşturan  ana  topluluklardan  birisidir.)  Akçadağ  merkezi ve  çevredeki  köylerde  çok  sayıda  araştırılmamış, (Akçadağ,  İkinciler,  Ören  höyükleri ve özellikle  Akçadağ  ilçe  merkezinde  bulunan  ve  60  yıl  öncesine  kadar  tüm  evlerin  üzerinde  bulunduğu  çevresi  iki  km.  uzunluğundaki  dairesel höyük,  Malatya  Arslantepe  höyüğünün  bir  eşi  olabilir)  ancak  en  üst  katlarında  Roma-Bizans  dönemi  kalıntılarına  rastlanan  höyüklerin  varlığı,  erken  Roma-Bizans  dönemi  birçok  mezar  odasının  yine  merkezde  ve  birçok  köylerde  bulunması,  Ferik kalesi  gibi  kalıntılar  yörenin  ilkçağlardan  beri  iskan  edildiğini  göstermekte;  "Arga" kelimesinin  ait  olduğu  dil  ile  birlikte  düşünülünce  Akçadağ'ın  Hititler  döneminde  kurulduğu  sonucuna  ulaşabiliriz. Hititlerin  (M.Ö.  1750-M.Ö. 1100)  tarihleri  arasında  yaşadığı  göz  önünde  bulundurulursa  Arga’nın  ortalama  bir  tarih  olarak  M.Ö. 1500’lerde  kurulmuş  olduğu  tahmin  edilebilir.

Sultansuyu Harası

Akçadağ ilçesi sınırları içinde bulunan Sultansuyu Harası, Malatya’nın 27 kilometre batısında Malatya-Kayseri karayolu üzerinde Sultansuyu vadisinde bulunmakta olup, Malatya Erhaç havaalanı ile Tohma Vadisi arasındadır.

Hara, 1865 yılında “Sultansuyu Çiftlikatu Hümayun” adı ile kurularak, ordunun binek at, keçe, yapağı vb hayvansal ürün ihtiyaçlarını karşılama görevini 1908 yılına kadar sürdürmüştür. Meşrutiyet’in ilanından sonra Çiftlikatu Hümayun lağvedilerek hazineye devredilmiş, 1915 yılına kadar halka yarıya vermek suretiyle işletilebilmiştir. 1915 yılında halen hara merkezi olan Aziziye Kışlası ve civarındaki 500 dekarlık arazide bir tay deposu kurulmuş ve ilk defa hara ismini almıştır.

Bu kuruluş 1924 yılında feshedilerek, yerine topçu alayı kurulmuştur. 1928 yılına kadar hizmetini sürdüren topçu alayı buradan kaldırıldıktan sonra Doğu ve Orta Anadolu vilayetlerinin, at ıslahı ve aynı zamanda çöl karakterine sahip safkan Arap atı yetiştirerek, bu suretle memleket atlarının kan değişikliğini sağlamak, aynı zamanda ordunun ihtiyacı olan hafif süvari bineği atı yetiştirmek amacıyla yüksek vekiller heyetinin 29 Temmuz 1928 tarihli ve 6943 Sayılı Kararnamesi ile “Sultansuyu Harası” kurulmuştur.

Halen Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü’nce işletilen hara, safkan Arap atlarıyla ünlüdür. İşletme, yöre çiftçisine tarım ve hayvancılık alanında destek de sağlamaktadır. Sultansuyu Harası’nda ve yakınındaki Sultansuyu Barajı ve çevresinde piknik yapma ve dinlenme imkânı bulunmaktadır.

Levent Vadisi

Yaklaşık olarak 65 milyon yıl önceye dayanan ve jeolojik deformasyonlar sonucu meydana gelen bu doğa harikası oluşum, bünyesinde barındırdığı jeolojik özelliklerle birlikte dünyadaki ilginç doğal alanlar arasında gösterilen ve neolitik çağdan kalma kalıntıların da bulunduğu 28 kilometre uzunlukta bir alana sahiptir. Vadi son derece ilginç jeolojik oluşumlar, uçurumlar ve duvar kısımlarında kaya kabartmalarının hakim olduğu yüzlerce mağarayı da içerisinde barındırıyor.

Vadinin görünürlüğünü artırmak ve bu doğa harikasını turizm açısından bir cazibe merkezine dönüştürmek amacıyla, vadide 28 kilometre boyunca uzayan kayalıkların en merkezi noktasına, Malatya Valiliği tarafından seyir terası yaptırılmıştır. Düz bir kaya bloğunun üzerine inşa edilen seyir terası dere yatağından 240 metre yükseklikte olup gözlem terasının 8,5 metresi boşluğa uzanan, çelik konstrüksiyon ve cam ile inşa edilmiş farklı bir proje olup yerli ve yabancı birçok ziyaretçinin ilgi odağı haline gelmiştir.

Seyir terası, Jeolojisi ve kültürel varlıkları ile Anadolu’nun en önemli jeoarkeolojik merkezi konumundaki Levent Vadisi’nin tanıtılmasında önemli bir rol üstlenmiştir. Doğa yürüyüşü, paraşüt, kaya tırmanışı, kampçılık ve izcilik gibi spor ve alternatif turizm faaliyetlerinin yeni rotası olma yolundaki Levent Vadisi sonbahar ve yaz aylarında tabloları aratmayan manzaralara kapı açıp, ziyaretçiler için eşsiz bir manzarada dinlenme imkânı sunarken, fotoğraf meraklıları için de vazgeçilmez yerlerden biridir.  Ayrıca yurt içinden ve yurt dışından çok sayıda fotoğraf sanatçısı vadiye gelerek kamp yapmaktadır.